Trước khi một thiết kế được hình thành trên nền lụa, phía sau đó là cả một hành trình tìm kiếm về chất liệu, kỹ thuật và con người. Với Tơ Vàng Việt Nam, hành trình ấy bắt đầu từ việc đi đến những vùng nghề trên khắp đất nước để tìm hiểu trực tiếp cách một chất liệu được tạo nên, những người thợ đã gìn giữ nghề qua nhiều thế hệ và những giá trị văn hóa đang được lưu giữ trong từng làng nghề. Từ Vạn Phúc, Phùng Xá đến Bảo Lộc, Quỳ Châu, Nha Xá và nhiều vùng nghề khác, mỗi điểm đến trở thành một phần trong quá trình Tơ Vàng định hình cách tiếp cận riêng với lụa và thủ công Việt Nam.

Không thể kể câu chuyện về lụa nếu không hiểu nơi lụa được tạo ra

Khoảng năm 2017, khi ý tưởng xây dựng một thương hiệu lụa Việt Nam theo định hướng cao cấp dần hình thành, Tơ Vàng không bắt đầu bằng việc lựa chọn những thiết kế có sẵn. Thay vào đó, chúng tôi dành thời gian đi đến nhiều làng nghề để tìm hiểu về chất liệu, kỹ thuật, người thợ và điều kiện sản xuất thực tế.

Đó là một lựa chọn có ý nghĩa đối với cách Tơ Vàng được hình thành sau này. Bởi nếu muốn đưa những giá trị truyền thống vào thiết kế đương đại, trước hết cần hiểu những giá trị ấy bắt đầu từ đâu.

Một tấm lụa không chỉ là một bề mặt để thể hiện hoa văn. Nó có nguồn gốc từ vùng đất, từ nghề nuôi tằm, quá trình tạo sợi, dệt vải và bàn tay của những người thợ. Mỗi công đoạn đều góp phần tạo nên đặc tính của chất liệu và câu chuyện phía sau nó.

Vì vậy, việc tìm về làng nghề đối với Tơ Vàng không đơn thuần là hành trình tìm kiếm một nguồn nguyên liệu. Đó là quá trình tìm hiểu nền tảng văn hóa và thủ công mà thương hiệu muốn đồng hành lâu dài.

Những vùng nghề và những câu chuyện khác nhau về nghề thủ công Việt

Mỗi vùng nghề mang trong mình một điều kiện tự nhiên, lịch sử và phương thức sản xuất riêng. Khi đi qua nhiều làng nghề, Tơ Vàng có cơ hội tiếp cận một bức tranh rộng hơn về thủ công Việt Nam, nơi mỗi người thợ và mỗi vùng đất đều có những kinh nghiệm được tích lũy theo thời gian.

Vạn Phúc và Phùng Xá gợi mở những câu chuyện gắn với nghề dệt lụa truyền thống ở miền Bắc. Nha Xá cũng là một địa danh gắn với nghề dệt lụa lâu đời. Trong khi đó, Bảo Lộc đem đến một không gian khác của ngành tơ lụa Việt Nam, nơi nghề nuôi tằm, ươm tơ và sản xuất lụa phát triển gắn với vùng đất Lâm Đồng.

Quỳ Châu cũng nằm trong hành trình tìm hiểu của Tơ Vàng, mở rộng góc nhìn của thương hiệu về những giá trị thủ công được hình thành ở các vùng miền khác nhau.

Đi qua những vùng nghề ấy, điều Tơ Vàng tìm kiếm không chỉ là sự khác biệt giữa các chất liệu. Quan trọng hơn là sự hiểu biết về con người đứng phía sau mỗi sản phẩm thủ công. Bởi chính người thợ là những người trực tiếp lưu giữ kỹ thuật, kinh nghiệm và những giá trị không dễ được thể hiện bằng lời.

Từ người thợ đến chất liệu, từ chất liệu đến thiết kế

Khi một thương hiệu thiết kế làm việc với nghề thủ công, sự kết nối không thể chỉ dừng ở việc lựa chọn một chất liệu phù hợp. Cần có sự đối thoại giữa người thiết kế và người làm nghề, giữa yêu cầu của thiết kế hiện đại và những giới hạn, đặc tính vốn có của kỹ thuật thủ công.

Đó cũng là điều Tơ Vàng từng bước tìm hiểu trong quá trình đến với các làng nghề.

Một chất liệu có thể gợi mở cách thiết kế. Một kỹ thuật truyền thống có thể tạo nên những giới hạn nhưng đồng thời cũng mở ra những khả năng riêng. Và kinh nghiệm của người thợ có thể trở thành một phần quan trọng trong quá trình biến một ý tưởng trên bản vẽ thành một thiết kế có thể hiện diện trong đời sống.

Từ góc nhìn ấy, làng nghề không đứng phía sau thương hiệu như một mắt xích sản xuất đơn thuần. Làng nghề trở thành một phần của quá trình sáng tạo, nơi kiến thức về chất liệu và kỹ thuật gặp gỡ với tư duy thiết kế.

Bảo Lộc và bước tiến trong hành trình kết nối với nghề lụa

Trong hành trình tìm hiểu các vùng nghề, Bảo Lộc dần trở thành một địa điểm quan trọng đối với Tơ Vàng. Theo định hướng phát triển của thương hiệu, Bảo Lộc được xác định là một trung tâm quan trọng của ngành tơ lụa Việt Nam, đồng thời là nơi Tơ Vàng xây dựng mối quan hệ hợp tác lâu dài với Công ty TNHH Xe tơ Dệt lụa Hà Bảo.

Mối liên kết này sau đó được mở rộng với việc Tơ Vàng đồng sở hữu nhà máy in lụa tại Bảo Lộc. Nhà máy có diện tích 6.200 m² và công suất được giới thiệu ở mức 280.000 mét mỗi năm, kết hợp giữa in lưới thủ công và in kỹ thuật số, trong đó có kỹ thuật in kỹ thuật số hai mặt.

Sự hiện diện tại Bảo Lộc vì thế đánh dấu một bước phát triển khác trong câu chuyện của Tơ Vàng. Thương hiệu không chỉ tìm đến những nơi có nghề lụa mà từng bước xây dựng mối liên kết sâu hơn với quá trình sản xuất, tạo nên nền tảng để kết nối giữa chất liệu, kỹ thuật và thiết kế.

Khi kết nối làng nghề trở thành một phần của cách làm thương hiệu

Từ những chuyến đi đầu tiên đến các làng nghề, mối quan hệ giữa Tơ Vàng và những người làm nghề ngày càng được mở rộng. Thương hiệu tiếp tục kết nối với các cơ sở sản xuất và nghệ nhân tại nhiều vùng khác nhau, đồng thời hướng đến việc duy trì những mối liên hệ lâu dài thay vì chỉ tìm kiếm những giải pháp ngắn hạn.

Cách tiếp cận này cũng phù hợp với định hướng mà Tơ Vàng theo đuổi: gìn giữ tinh hoa, lan tỏa giá trị Việt.

Bởi bảo tồn một nghề không chỉ là giữ lại một kỹ thuật trong quá khứ. Nghề chỉ có thể tiếp tục tồn tại khi vẫn có người thực hành, có thế hệ tiếp nối, có chất liệu được sử dụng và có những không gian mới để giá trị của nghề được tiếp tục hiện diện.

Từ lụa, Tơ Vàng cũng từng bước mở rộng kết nối với những lĩnh vực thủ công khác như sơn mài và khảm trai. Điều này cho thấy câu chuyện của thương hiệu ngày càng vượt ra khỏi phạm vi của một chất liệu đơn lẻ để hướng đến một hệ sinh thái thủ công rộng hơn.

Hành trình tìm về làng nghề vẫn đang tiếp diễn

Hành trình của Tơ Vàng với các làng nghề chưa phải là một câu chuyện đã hoàn tất. Trong định hướng phát triển những năm tới, thương hiệu tiếp tục đặt mục tiêu nâng cao năng lực sản xuất, đầu tư máy móc, số hóa một phần quy trình truyền thống và mở rộng hợp tác với các đối tác trong hệ sinh thái thủ công.

Song song với đó là định hướng xây dựng một thư viện thiết kế tập hợp các hoa văn truyền thống, họa tiết cổ Việt Nam và những sáng tạo đương đại. Đây được xem như một nguồn tư liệu để thế hệ thiết kế trẻ có thể tiếp cận, kế thừa và tiếp tục sáng tạo từ nền tảng nghệ thuật Việt Nam.

Từ một hành trình đi tìm chất liệu, Tơ Vàng dần xây dựng một cách tiếp cận rộng hơn với nghề thủ công. Ở đó, mỗi làng nghề không chỉ là một địa danh trên bản đồ sản xuất mà là một phần của ký ức, kỹ thuật và tri thức văn hóa Việt Nam.

Và khi những giá trị ấy tiếp tục được kết nối với thiết kế, được sử dụng trong đời sống và được truyền lại cho những thế hệ tiếp theo, câu chuyện về làng nghề cũng trở thành một phần của hành trình đưa di sản Việt Nam bước tiếp trong hiện tại.

Khám phá thêm hành trình phát triển của Tơ Vàng Việt Nam qua [Câu chuyện thương hiệu Tơ Vàng] và tìm hiểu những thiết kế được hình thành từ sự kết nối giữa lụa, thủ công và di sản Việt trong [Bộ sưu tập khăn lụa Tơ Vàng].