Có những hành trình không được định trước bằng một điểm đến cụ thể. Chúng được hình thành từ những trải nghiệm, những cuộc gặp gỡ và cả những câu hỏi ngày càng rõ ràng theo thời gian. Với chị Nguyễn Thanh Hương, hành trình từ Hà Nội đến Paris rồi trở về Việt Nam đã trở thành một phần quan trọng trong quá trình hình thành tư duy thẩm mỹ và quan niệm về giá trị văn hóa. Từ không gian phố cổ Hà Nội, những năm tháng học tập và trải nghiệm nghệ thuật tại Paris đến quá trình trở về tìm hiểu di sản Việt Nam, những trải nghiệm ấy dần hội tụ trong giấc mơ xây dựng một thương hiệu lụa mang dấu ấn riêng của Việt Nam.

Hà Nội và những nền tảng đầu tiên của một tư duy thẩm mỹ

Sinh ra và lớn lên tại khu phố cổ Hà Nội, chị Hương Nguyễn có cơ hội tiếp xúc với một không gian văn hóa đặc biệt ngay từ những năm đầu đời. Những công trình kiến trúc, nghề thủ công, hình ảnh trang trí truyền thống và nhịp sống lâu đời của phố cổ tạo nên một nền tảng văn hóa tự nhiên, góp phần hình thành sự quan tâm của bà đối với nghệ thuật và những giá trị mang dấu ấn Việt Nam.

Sau đó, việc theo học Thiết kế Đồ họa và Truyền thông Đa phương tiện tại Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội đưa mối quan tâm ấy đến gần hơn với tư duy thiết kế chuyên nghiệp. Mỹ thuật không chỉ là câu chuyện về cái đẹp mà còn là cách hình ảnh được tổ chức, cách màu sắc tạo nên cảm xúc và cách một biểu tượng có thể truyền tải những tầng ý nghĩa vượt ra ngoài hình thức.

Đây cũng là nền tảng quan trọng để sau này, khi tiếp cận những họa tiết cổ Việt Nam, Nguyễn Thanh Hương không chỉ nhìn chúng như những hình ảnh của quá khứ mà còn đặt câu hỏi về khả năng chuyển hóa chúng thành một ngôn ngữ thị giác phù hợp với đời sống đương đại.

Bốn năm tại Paris và một góc nhìn rộng hơn về giá trị văn hóa

Paris mở ra một không gian trải nghiệm khác. Trong bốn năm học tập và đào tạo tại đây, cô  có điều kiện tiếp xúc với nghệ thuật, bảo tàng, thời trang và những chuẩn mực thẩm mỹ gắn với ngành hàng cao cấp.

Điều đáng kể từ những trải nghiệm ấy không nằm ở việc mang một phong cách châu Âu về Việt Nam. Quan trọng hơn, đó là cơ hội để quan sát cách một nền văn hóa có thể biến di sản của mình thành một phần của đời sống hiện đại. Những giá trị được hình thành từ lịch sử, nghệ thuật và nghề thủ công có thể tiếp tục hiện diện trong thiết kế, thời trang và những sản phẩm phục vụ đời sống mà không nhất thiết phải tách rời khỏi truyền thống.

Góc nhìn ấy trở thành một phần trong cách chị Hương Nguyễn nhìn về di sản Việt Nam. Nếu những giá trị văn hóa của Việt Nam cũng được nghiên cứu, chọn lọc và chuyển hóa bằng tư duy thiết kế phù hợp, chúng có thể bước ra khỏi không gian bảo tồn để tiếp tục hiện diện trong đời sống hiện đại.

Trở về Việt Nam và bắt đầu nhìn lại những giá trị đã có

Năm 2009, Nguyễn Thanh Hương trở về Việt Nam và làm việc trong lĩnh vực truyền thông, đồng thời giảng dạy thiết kế đồ họa. Đây là giai đoạn những trải nghiệm trước đó bắt đầu gặp lại chính nền văn hóa mà bà đã lớn lên cùng.

Trong quá trình nghiên cứu tư liệu phục vụ giảng dạy, cô tìm hiểu những họa tiết cổ xuất hiện trên đình, đền, chùa và các công trình kiến trúc truyền thống. Những hình ảnh tưởng như quen thuộc bắt đầu được nhìn dưới một góc độ khác. Chúng không chỉ mang giá trị trang trí mà còn phản ánh quan niệm thẩm mỹ, tín ngưỡng và tư duy văn hóa của từng thời kỳ.

Từ đây, mối quan tâm dành cho di sản Việt Nam ngày càng trở nên rõ nét. Thay vì tìm kiếm cảm hứng hoàn toàn từ bên ngoài, nguồn chất liệu sáng tạo có thể nằm ngay trong những giá trị đã tồn tại từ nhiều thế kỷ. Vấn đề còn lại là làm thế nào để đọc hiểu chúng một cách nghiêm túc và chuyển hóa mà vẫn giữ được tinh thần vốn có.

Những chuyến đi và câu hỏi về cách đưa di sản Việt Nam ra thế giới

Trước khi Tơ Vàng hình thành, Nguyễn Thanh Hương đã có cơ hội đặt chân đến gần 20 quốc gia. Những chuyến đi không chỉ mở rộng trải nghiệm cá nhân mà còn giúp bà quan sát cách nhiều quốc gia gìn giữ và giới thiệu nghề thủ công của mình.

Từ góc nhìn ấy, một câu hỏi dần trở nên rõ ràng: Việt Nam sở hữu một hệ thống làng nghề, chất liệu và di sản phong phú, nhưng làm thế nào để những giá trị ấy có thể được kể bằng một ngôn ngữ mà công chúng đương đại có thể tiếp nhận?

Câu hỏi đó đặc biệt quan trọng đối với một người có nền tảng về thiết kế. Bởi thiết kế không chỉ tạo ra hình thức mới mà còn có khả năng trở thành cầu nối giữa một giá trị vốn có và một thế hệ người tiếp nhận mới.

Với cô, lụa trở thành một chất liệu có nhiều tiềm năng cho sự kết nối ấy. Lụa vừa gắn với lịch sử nghề thủ công Việt Nam, vừa có khả năng hiện diện tự nhiên trong thời trang và đời sống. Trên nền chất liệu đó, những câu chuyện về hoa văn, mỹ thuật và văn hóa có thể được kể lại theo một cách nhẹ nhàng hơn.

Khi giấc mơ trở thành một hướng đi dài hạn

Tháng 8 năm 2018, Tơ Vàng Việt Nam chính thức được thành lập. Nhưng với những gì đã được tích lũy trước đó, sự ra đời của thương hiệu không phải là một điểm bắt đầu hoàn toàn mới. Đó là kết quả của một quá trình quan sát, học hỏi và trở về với những giá trị vốn đã hiện diện trong văn hóa Việt Nam.

Ngay từ những thiết kế đầu tiên, Tơ Vàng đã lựa chọn cách tiếp cận di sản thông qua ngôn ngữ của thiết kế. Liên Hoa Vũ, ra đời trong năm đầu tiên của thương hiệu, lấy cảm hứng từ những họa tiết cổ tại Hoa Lư, Ninh Bình, là một dấu mốc cho hướng đi ấy.

Từ những hình ảnh thuộc về quá khứ, Tơ Vàng tìm cách tạo nên một cách thể hiện mới trên nền lụa. Di sản vì thế không được đặt trong một không gian tách biệt mà bước vào đời sống thông qua những thiết kế có thể được sử dụng, cảm nhận và tiếp tục kể lại.

Đó cũng là nền tảng cho quan niệm “Di sản sống” mà Tơ Vàng theo đuổi trong quá trình phát triển.

Một hành trình vẫn đang tiếp diễn

Câu chuyện từ Hà Nội đến Paris rồi trở về Việt Nam không chỉ giải thích nguồn gốc của một thương hiệu. Nó cho thấy cách một tư duy về nghệ thuật và văn hóa được hình thành qua nhiều không gian khác nhau, trước khi tìm thấy hướng đi riêng trên chính quê hương mình.

Từ những trải nghiệm ấy, Tơ Vàng tiếp tục đi sâu hơn vào lụa, họa tiết cổ, làng nghề và các giá trị thủ công Việt Nam. Hành trình của thương hiệu vì thế không dừng lại ở việc tạo ra những thiết kế mang cảm hứng truyền thống, mà hướng đến một mối liên hệ lâu dài giữa di sản, người thợ, chất liệu và đời sống đương đại.

Một hành trình bắt đầu từ Hà Nội, đi qua Paris và trở về Việt Nam, cuối cùng lại hướng đến một mục tiêu rất gần với điểm xuất phát: tìm cách để những giá trị Việt Nam được nhìn nhận bằng một góc nhìn mới, nhưng vẫn giữ được dấu ấn của nơi chúng bắt đầu.

Khám phá thêm hành trình hình thành thương hiệu qua [Câu chuyện Tơ Vàng Việt Nam] và những thiết kế mang dấu ấn văn hóa Việt trong [Bộ sưu tập khăn lụa Tơ Vàng].