Sơn mài vốn gắn với một quá trình chế tác đòi hỏi sự kiên nhẫn, từ những lớp sơn được phủ lên bề mặt đến nhiều lần mài nước để đạt độ mịn và hoàn thiện. Nhưng giá trị của chất liệu này không chỉ nằm ở kỹ thuật. Khi bước vào đời sống đương đại, sơn mài còn mở ra khả năng kết nối giữa thủ công truyền thống và tư duy thiết kế mới.

Với Tơ Vàng, hành trình với sơn mài được đặt trong một định hướng rộng hơn về việc gìn giữ và phát huy các giá trị thủ công Việt Nam. Thay vì chỉ nhìn sơn mài như một chất liệu để trưng bày, Tơ Vàng đưa chất liệu này vào những hình thức có tính ứng dụng, đồng thời kết nối sơn mài với lụa và các giá trị văn hóa trong hệ sinh thái thiết kế của thương hiệu.

Sơn mài trong một cách nhìn mới về thủ công truyền thống

Thủ công truyền thống thường được nhắc đến cùng những giá trị của quá khứ. Tuy nhiên, một nghề chỉ thực sự tiếp tục sống khi nó có khả năng hiện diện trong đời sống của hiện tại.

Với sơn mài cũng vậy. Những kỹ thuật như phủ sơn nhiều lớp, mài nước hay xử lý các chất liệu như vàng, bạc, vỏ trứng, vỏ trai và vỏ ốc tạo nên nền tảng riêng của nghề. Nhưng khi bước vào thiết kế đương đại, những giá trị ấy có thể được tiếp tục thông qua nhiều hình thức khác nhau.

Tư duy của Tơ Vàng bắt đầu từ chính điểm giao thoa đó. Chất liệu truyền thống được tôn trọng ở giá trị thủ công, trong khi hình thức ứng dụng được mở rộng để phù hợp hơn với đời sống ngày nay.

Sự thay đổi vì thế không nhất thiết nằm ở việc làm mới hoàn toàn chất liệu. Đôi khi, đó là cách đặt một chất liệu quen thuộc vào một ngữ cảnh mới để người sử dụng có cơ hội tiếp cận nó theo một cách tự nhiên hơn.

Từ kỹ thuật thủ công đến những vật dụng của đời sống

Tại Tơ Vàng, sơn mài được ứng dụng vào những vật dụng như hộp đựng, lót cốc, bình hoa, khay trà hay cài khăn. Đây đều là những hình thức có thể hiện diện trong không gian sống hoặc gắn trực tiếp với trang phục.

Cách tiếp cận này tạo ra một thay đổi đáng chú ý trong trải nghiệm với sơn mài. Người dùng không nhất thiết phải bước vào một không gian trưng bày chuyên biệt để tiếp xúc với chất liệu. Sơn mài có thể xuất hiện trên bàn trà, trong không gian nội thất, trong những vật dụng cá nhân hoặc trở thành một chi tiết nhỏ đi cùng một chiếc khăn lụa.

Khi một vật dụng thủ công được sử dụng thường xuyên, giá trị của nó cũng được cảm nhận theo một cách khác. Người dùng nhìn thấy bề mặt, cảm nhận chất liệu và nhận biết sự khác biệt trong từng chi tiết qua quá trình sử dụng thực tế.

Đó là một hướng tiếp cận phù hợp với tinh thần thiết kế đương đại, nơi một vật thể không chỉ được tạo ra để ngắm nhìn mà còn có thể có một vai trò cụ thể trong đời sống.

Khi sơn mài gặp ngôn ngữ thiết kế đương đại

Đương đại không đồng nghĩa với việc loại bỏ những dấu vết truyền thống. Trong nhiều trường hợp, sự đương đại nằm ở cách lựa chọn hình thức, công năng và bối cảnh để những giá trị cũ có thể tiếp tục được tiếp nhận.

Với sơn mài, điều này càng rõ nét bởi bản thân chất liệu đã có một ngôn ngữ thị giác rất riêng. Độ bóng của bề mặt, sự chuyển đổi giữa các lớp vật liệu và khả năng kết hợp với vàng, bạc, vỏ trứng, vỏ trai hay những chất liệu khác tạo ra nhiều khả năng trong thiết kế.

Bên cạnh những vật liệu truyền thống, sơn mài ngày nay cũng có thể kết hợp với những vật liệu mới như sừng bò Nam Phi và MDF. Sự mở rộng về chất liệu cho phép các thiết kế tìm kiếm những diện mạo khác nhau, đáp ứng những nhu cầu mới mà không làm mất đi vai trò của sự thủ công trong quá trình hoàn thiện.

Trong cách nhìn này, thiết kế đương đại không đứng đối lập với truyền thống. Hai yếu tố có thể cùng tồn tại khi kỹ thuật, vật liệu và công năng được đặt trong một mối quan hệ phù hợp.

Sơn mài và lụa trong cùng một câu chuyện về Việt Nam

Một điểm đặc biệt trong định hướng của Tơ Vàng là sơn mài không được phát triển như một câu chuyện tách biệt khỏi những chất liệu thủ công khác. Lụa và sơn mài cùng nằm trong một hệ sinh thái rộng hơn, nơi mỗi chất liệu mang theo một phần câu chuyện về con người, kỹ thuật và văn hóa Việt Nam.

Lụa có sự mềm mại, chuyển động và gắn với trang phục. Sơn mài có bề mặt, chiều sâu và khả năng hiện diện trong không gian. Khi được đặt cạnh nhau, hai chất liệu tạo nên sự đối thoại giữa mềm và cứng, giữa chuyển động và tĩnh tại, giữa trang phục và vật dụng.

Sự kết hợp này đặc biệt phù hợp với những thiết kế quà tặng. Một chiếc khăn lụa có thể đi cùng hộp sơn mài, tạo nên sự kết nối giữa hai nghề thủ công thay vì chỉ giới thiệu một chất liệu đơn lẻ.

Qua đó, câu chuyện về sản phẩm cũng trở thành câu chuyện rộng hơn về hệ sinh thái thủ công Việt Nam, nơi những giá trị truyền thống có thể gặp nhau trong một ngôn ngữ thiết kế mới.

Từ một chất liệu truyền thống đến một ngôn ngữ thiết kế mới

Sơn mài Tơ Vàng được đặt trong một câu chuyện rộng hơn về cách thương hiệu tiếp cận thủ công Việt Nam. Từ chất liệu, kỹ thuật đến công năng, mỗi yếu tố đều hướng đến việc đưa những giá trị truyền thống đến gần hơn với đời sống.

Không cần phủ lên chất liệu những lớp ngôn từ cầu kỳ, bản thân quá trình chế tác đã đủ để tạo nên chiều sâu. Sự tinh tế nằm ở cách vật liệu được lựa chọn, kỹ thuật được duy trì và hình thức được tiết chế để phù hợp với không gian sống hiện đại.

Khi sơn mài có thể hiện diện trên một vật dụng hàng ngày, khi lụa có thể kết hợp cùng sơn mài trong một món quà, và khi những chất liệu thủ công có thể cùng kể một câu chuyện về văn hóa Việt, truyền thống không còn nằm ngoài đời sống.

Đó cũng là cách Tơ Vàng tiếp tục theo đuổi tinh thần “Gìn giữ tinh hoa, lan tỏa giá trị Việt”, đưa thủ công Việt Nam bước vào những hình thức mới mà vẫn giữ lại dấu ấn của bàn tay người thợ.