Có những hình ảnh chỉ cần nhìn qua cũng gợi nhắc đến văn hóa Việt. Một bông sen, dáng phượng, hình rồng, đường mây hay một nhịp hoa lá đều có thể xuất hiện trong nhiều loại hình nghệ thuật và thủ công truyền thống.

Nhưng để một hình ảnh quen thuộc trở thành một họa tiết có ngôn ngữ riêng trên nền lụa lại là một câu chuyện khác. Đó là quá trình đi từ tư liệu đến ý tưởng, từ hình ảnh nguyên bản đến cách điệu, từ những dấu ấn của quá khứ đến một hình thức phù hợp với đời sống hôm nay. Với Tơ Vàng, quá trình này trở thành một phần quan trọng trong hành trình xây dựng ngôn ngữ thiết kế mang dấu ấn văn hóa Việt.

Thiết kế họa tiết Việt Nam bắt đầu từ việc hiểu di sản

Một họa tiết truyền thống không xuất hiện một cách ngẫu nhiên, đằng sau nó thường là một không gian văn hóa, một thời kỳ lịch sử, một quan niệm thẩm mỹ hoặc một hình thức nghệ thuật cụ thể. Vì vậy, quá trình thiết kế của Tơ Vàng bắt đầu từ việc tìm hiểu những nguồn tư liệu ấy.

Từ nền tảng về thiết kế đồ họa và truyền thông đa phương tiện trong quá trình du học tại Paris (Pháp), và sự quan tâm đặc biệt đến những họa tiết cổ trên đình, đền, chùa Việt Nam mà chị Hương Nguyễn - Nhà sáng lập Tơ Vàng đã có những chuyến đi qua các vùng đất và làng nghề để mở rộng góc nhìn về chất liệu, con người và những giá trị thủ công đang tồn tại trong đời sống

Từ đó, văn hóa không chỉ được nhìn như một nguồn hình ảnh để tham khảo mà trở thành chất liệu cần được tìm hiểu trước khi đưa vào thiết kế.

Từ hình ảnh nguyên bản đến tư duy cách điệu

Khi bắt gặp một họa tiết đẹp trong kiến trúc, gốm hay tranh dân gian, việc đầu tiên không phải là đưa nguyên hình ảnh ấy lên lụa, điều quan trọng là tìm ra những đặc điểm tạo hình làm nên bản sắc của nó.

Đó có thể là một đường cong đặc trưng, cách một cánh hoa được mở ra, dáng chuyển động của một linh vật, nhịp lặp của những đường mây hay cách các hình ảnh được đặt cạnh nhau.

Sau khi xác định những yếu tố ấy, hình tượng có thể được giản lược và tổ chức lại, đây chính là quá trình cách điệu.

Cách điệu giúp một hình ảnh truyền thống thoát khỏi sự phụ thuộc vào hình thức nguyên bản nhưng vẫn giữ được những đặc điểm đủ để người xem nhận ra nguồn cảm hứng phía sau. Nhờ đó, họa tiết có thể bước vào một không gian mới mà không trở thành một bản sao đơn thuần.

Bố cục tạo nên nhịp điệu cho họa tiết

Họa tiết không chỉ là những hình ảnh được đặt cạnh nhau, cách chúng xuất hiện trong một tổng thể mới là yếu tố quyết định cảm giác của thiết kế.

Một hình tượng có thể được đặt ở trung tâm để trở thành điểm nhấn. Một nhóm họa tiết có thể được phát triển theo đường viền. Những mô típ nhỏ có thể được lặp lại để tạo nhịp. Khoảng trống có thể được giữ lại để cân bằng các mảng hình.

Với khăn lụa, bố cục càng trở nên quan trọng bởi người sử dụng không phải lúc nào cũng nhìn thấy toàn bộ thiết kế cùng một lúc.

Khi khăn được quàng lên vai, một phần họa tiết có thể trở thành điểm nhấn. Khi được gấp lại, những chi tiết khác có thể xuất hiện. Chính sự thay đổi ấy khiến một thiết kế tốt cần có khả năng tồn tại trong nhiều trạng thái.

Màu sắc đương đại và cách nhìn mới về họa tiết cổ

Việc chuyển hóa họa tiết truyền thống không chỉ nằm ở đường nét, màu sắc cũng là một phương tiện để tạo ra sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại.

Một hình tượng cổ có thể được đặt trong một bảng màu mới, tiết chế hơn hoặc giàu tính đương đại hơn. Sự thay đổi ấy không nhất thiết làm mất đi nguồn cảm hứng ban đầu. Ngược lại, nó có thể giúp hình ảnh trở nên gần gũi hơn với thẩm mỹ của người sử dụng ngày nay.

Đặc biệt với lụa, màu sắc còn tương tác trực tiếp với độ bóng và khả năng phản chiếu ánh sáng của chất liệu. Cùng một gam màu có thể tạo ra những cảm nhận khác nhau tùy vào bề mặt và cách ánh sáng chiếu lên vải.

Bởi vậy, màu sắc trong thiết kế lụa không chỉ là lựa chọn thị giác mà còn cần được đặt trong mối quan hệ với chất liệu.

Từ những nguồn cảm hứng Việt đến ngôn ngữ riêng của Tơ Vàng

Tơ Vàng không giới hạn nguồn cảm hứng trong một dòng mỹ thuật duy nhất, những nghiên cứu của thương hiệu mở rộng từ kiến trúc truyền thống, nghệ thuật cung đình đến tranh dân gian và các hình ảnh quen thuộc trong văn hóa Việt Nam. Sự đa dạng ấy tạo nên một kho tư liệu rộng để tìm kiếm và phát triển ý tưởng.

Từ mỗi nguồn tư liệu, Tơ Vàng lựa chọn những hình ảnh phù hợp với định hướng thiết kế, sau đó tiến hành cách điệu và tổ chức lại theo yêu cầu của chất liệu. Qua nhiều thiết kế, những hình tượng quen thuộc dần được đặt trong một ngôn ngữ thị giác có tính liên kết.

Đó là cách một thương hiệu không chỉ sử dụng họa tiết Việt Nam, mà từng bước xây dựng ngôn ngữ thiết kế họa tiết Việt Nam của riêng mình.

Khi họa tiết trở thành dấu hiệu nhận diện văn hóa

Một ngôn ngữ thiết kế có giá trị không chỉ bởi nó đẹp mà còn bởi khả năng tạo ra sự nhận biết. Khi những hình tượng quen thuộc của văn hóa Việt được xử lý bằng một cách thể hiện nhất quán, chúng có thể trở thành những dấu hiệu thị giác gắn với thương hiệu.

Người xem có thể nhận ra tinh thần Việt Nam qua hình ảnh, đường nét hoặc cách phối màu ngay cả khi không biết chính xác nguồn tư liệu ban đầu. đây là một hướng tiếp cận quan trọng đối với Tơ Vàng trong quá trình xây dựng thương hiệu lụa Việt.

Thay vì chỉ cạnh tranh bằng chất liệu, thương hiệu tìm kiếm sự khác biệt thông qua câu chuyện và ngôn ngữ thiết kế. Lụa trở thành nền tảng, còn văn hóa trở thành nguồn chất liệu để tạo nên bản sắc.

Thiết kế đương đại không có nghĩa là tách khỏi truyền thống

Có một cách hiểu rằng thiết kế đương đại phải hoàn toàn mới và khác biệt với những gì đã có trong quá khứ, nhưng với những thương hiệu theo đuổi thiết kế gắn với di sản, sự mới mẻ có thể đến từ một cách nhìn khác về những giá trị đã tồn tại.

Một họa tiết cổ có thể được đặt trong một bố cục mới, một hình tượng quen thuộc có thể được tiết chế, một bảng màu khác có thể mở ra cảm giác mới hay một chất liệu mới có thể tạo cho hình ảnh một cách chuyển động mà trước đó chưa từng có.

Như vậy, truyền thống không phải là giới hạn của sáng tạo, ngược lại, truyền thống có thể trở thành nền tảng để sáng tạo có chiều sâu hơn.

Với Tơ Vàng, hành trình ấy bắt đầu từ lụa nhưng không dừng ở lụa. Những nghiên cứu về họa tiết, làng nghề, kiến trúc, tranh dân gian, gốm và các chất liệu thủ công khác cùng góp phần tạo nên một hệ sinh thái sáng tạo gắn với di sản Việt.

Trong hệ sinh thái ấy, thiết kế trở thành cầu nối giữa những giá trị đã được hình thành từ quá khứ và nhu cầu thẩm mỹ của hiện tại.

Từ di sản đến sáng tạo, từ sáng tạo đến tiếp nối

Hành trình chuyển hóa họa tiết Việt thành ngôn ngữ thiết kế đương đại không có một công thức duy nhất.

Đó là quá trình cần sự quan sát, nghiên cứu, chọn lọc và sáng tạo. Quan trọng hơn, người thiết kế cần tìm được sự cân bằng giữa việc tôn trọng nguồn cảm hứng truyền thống và khả năng tạo ra một hình thức phù hợp với hiện tại.

Với Tơ Vàng, quá trình ấy góp phần hình thành một hướng đi riêng cho lụa Việt: lấy văn hóa làm nguồn cảm hứng, lấy thiết kế làm phương tiện và lấy đời sống làm nơi những giá trị ấy tiếp tục được hiện diện.

Khi một họa tiết cổ được đặt lên nền lụa, câu chuyện của nó chưa kết thúc. Nó chỉ đang bước sang một chương mới. Và khi những hình ảnh ấy tiếp tục được thiết kế, sử dụng, trao tặng và kể lại, di sản không chỉ được nhớ đến mà còn tiếp tục sống trong đời sống đương đại.

Khám phá thêm câu chuyện thương hiệu Tơ Vàng Việt Nam và những thiết kế lấy cảm hứng từ di sản Việt trong [Bộ sưu tập khăn lụa Tơ Vàng].