Có những thương hiệu bắt đầu từ một cơ hội kinh doanh, nhưng cũng có những thương hiệu được hình thành từ một mối quan tâm đã âm thầm tích tụ qua nhiều năm. Với Tơ Vàng Việt Nam, câu chuyện ấy gắn liền với hành trình của chị Hương Nguyễn, người sáng lập thương hiệu, và mối quan tâm đặc biệt dành cho mỹ thuật, thủ công truyền thống cùng những giá trị văn hóa Việt Nam. Từ không gian phố cổ Hà Nội đến những năm tháng học tập tại Paris, rồi trở về Việt Nam và tìm đến các làng nghề, hành trình ấy từng bước hình thành một cách nhìn riêng về lụa Việt, về thiết kế và về khả năng đưa di sản bước vào đời sống đương đại.
Từ phố cổ Hà Nội đến nền tảng mỹ thuật
Sinh ra và lớn lên tại khu phố cổ Hà Nội, chị Hương Nguyễn có những năm tháng tuổi thơ gắn với một không gian giàu dấu ấn văn hóa, nơi nghệ thuật, nghề thủ công và những giá trị truyền thống hiện diện trong đời sống thường nhật. Nền tảng ấy dần trở thành một phần trong cách chị quan sát và cảm nhận các giá trị thẩm mỹ của Việt Nam.
Sau đó, cô theo học chuyên ngành Thiết kế Đồ họa và Truyền thông Đa phương tiện tại Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội. Việc được đào tạo bài bản về mỹ thuật tạo nên nền tảng quan trọng cho tư duy thiết kế sau này, đặc biệt trong cách tiếp cận hình ảnh, màu sắc, bố cục và ngôn ngữ thị giác.
Bốn năm học tập và đào tạo tại Paris tiếp tục mở rộng góc nhìn ấy. Trong môi trường giàu truyền thống nghệ thuật và thời trang, việc tiếp xúc với các bảo tàng, không gian nghệ thuật và những chuẩn mực thẩm mỹ của ngành hàng cao cấp giúp cô có thêm cơ sở để nhìn nhận mối quan hệ giữa di sản, thiết kế và thị trường hiện đại.
Nhưng càng tiếp xúc với những cách thế giới gìn giữ và giới thiệu giá trị văn hóa của mình, câu hỏi về những giá trị Việt Nam càng trở nên rõ nét hơn.
Khi hành trình trở về bắt đầu từ những họa tiết xưa
Năm 2009, sau khi trở về Việt Nam, làm việc trong lĩnh vực truyền thông và giảng dạy thiết kế đồ họa, chính quá trình nghiên cứu tư liệu phục vụ công việc giảng dạy đã đưa cô trở lại gần hơn với một nguồn cảm hứng vốn hiện diện ngay trong văn hóa Việt Nam: những họa tiết cổ trên đình, đền, chùa và các công trình kiến trúc truyền thống.
Đó không chỉ là những hình ảnh đẹp về mặt thị giác. Đằng sau mỗi mô típ là một lớp thông tin về lịch sử, tín ngưỡng, thẩm mỹ và tư duy của người Việt qua từng thời kỳ. Việc quan sát, nghiên cứu và tìm hiểu những họa tiết ấy mở ra một hướng tiếp cận khác đối với thiết kế: thay vì tạo ra những hình ảnh hoàn toàn mới, có thể bắt đầu từ việc đọc lại những giá trị đã tồn tại, sau đó chuyển hóa chúng bằng ngôn ngữ phù hợp với đời sống hôm nay.
Trước đó, những chuyến đi đến gần 20 quốc gia cũng cho cô cơ hội quan sát cách các nền văn hóa khác giới thiệu nghề thủ công và di sản của mình ra thế giới. Những trải nghiệm ấy góp phần hình thành một suy nghĩ rõ ràng hơn về giá trị của di sản Việt Nam: để được biết đến rộng rãi, di sản không chỉ cần được bảo tồn mà còn cần có một hình thức hiện diện phù hợp với đời sống đương đại.
Từ một ý tưởng về lụa đến quyết định tìm về làng nghề
Khoảng năm 2017, ý tưởng xây dựng một thương hiệu lụa Việt Nam ở phân khúc cao cấp dần hình thành. Tuy nhiên, Tơ Vàng không bắt đầu bằng việc lựa chọn một mẫu khăn hay xây dựng một bộ nhận diện thương hiệu. Trước khi thương hiệu được thành lập, chị Hương Nguyễn bắt đầu đi đến nhiều làng nghề trên khắp Việt Nam để tìm hiểu sâu hơn về chất liệu, con người, kỹ thuật thủ công và những khả năng có thể mở ra từ sự kết hợp giữa nghề truyền thống với tư duy thiết kế đương đại.
Hành trình ấy đưa cô đến với nhiều vùng nghề như Vạn Phúc, Phùng Xá, Bảo Lộc, Quỳ Châu, Nha Xá và những nơi lưu giữ các kỹ thuật thủ công khác nhau. Mỗi vùng đất mang đến một câu chuyện riêng về nguyên liệu, người thợ và quá trình tạo nên một sản phẩm thủ công.
Đối với Tơ Vàng, việc tìm về làng nghề vì thế không chỉ nhằm tìm nguồn cung ứng. Đó là quá trình xây dựng sự hiểu biết về chính nền tảng mà thương hiệu muốn kế thừa. Lụa, trong cách nhìn ấy, không tách rời khỏi vùng đất tạo ra nó, người thợ làm ra nó và những giá trị văn hóa có thể được truyền tải qua từng thiết kế.
Tơ Vàng Việt Nam ra đời từ mong muốn đưa giá trị Việt vào đời sống
Tháng 8 năm 2018, Tơ Vàng Việt Nam chính thức được thành lập, đánh dấu bước chuyển từ một ý tưởng đã được nuôi dưỡng trong nhiều năm thành một thương hiệu cụ thể.
Ngay trong năm đầu tiên, Tơ Vàng giới thiệu Liên Hoa Vũ, thiết kế lấy cảm hứng từ những họa tiết cổ tại Hoa Lư, Ninh Bình. Hình ảnh hoa sen trong mỹ thuật truyền thống được tiếp cận bằng ngôn ngữ màu sắc đương đại và thể hiện trên nền lụa bằng kỹ thuật in lưới thủ công. Đây cũng là dấu mốc cho thấy hướng đi mà thương hiệu lựa chọn ngay từ những ngày đầu: tìm kiếm sự đối thoại giữa di sản và thiết kế hiện đại.
Cuối năm 2018, Tơ Vàng mở showroom đầu tiên tại Hà Nội, gần khu vực ga Hà Nội trên con đường Lê Duẩn. Đến tháng 3 năm 2019, showroom thứ hai được mở tại khu phố cổ, gần hồ Hoàn Kiếm. Những không gian đầu tiên ấy không chỉ đánh dấu sự hiện diện của một thương hiệu mới mà còn tạo nên nơi để câu chuyện về lụa, họa tiết và văn hóa Việt được tiếp cận với công chúng theo một cách gần gũi hơn.
Khi người sáng lập trở thành người kết nối giữa di sản và hiện tại
Nhìn lại hành trình hình thành Tơ Vàng, vai trò của Hương Nguyễn không chỉ nằm ở việc khởi tạo một thương hiệu. Từ nền tảng mỹ thuật, kinh nghiệm truyền thông, những năm học tập tại Paris đến quá trình trở về nghiên cứu họa tiết cổ và đi qua các làng nghề, mỗi giai đoạn đều góp phần hình thành một tư duy xuyên suốt: giá trị truyền thống có thể được tiếp nối bằng một ngôn ngữ mới mà không đánh mất căn tính ban đầu.
Tư duy ấy trở thành nền tảng để Tơ Vàng tiếp tục phát triển các thiết kế lấy cảm hứng từ mỹ thuật và văn hóa Việt Nam, đồng thời mở rộng kết nối với những người thợ, cơ sở sản xuất và làng nghề. Từ lụa, câu chuyện dần mở rộng sang những lĩnh vực thủ công khác, tạo nên một hệ sinh thái nơi chất liệu, nghề truyền thống và thiết kế có thể cùng tồn tại và bổ trợ cho nhau.
Với Tơ Vàng, đó cũng chính là cách một di sản có thể tiếp tục sống trong hiện tại. Không chỉ được lưu giữ như một ký ức, những giá trị ấy được đưa vào thiết kế, được sử dụng trong đời sống, được trao tặng và được kể lại qua những hình thức mới.
Từ câu chuyện của một người đến câu chuyện của một thương hiệu
Tơ Vàng Việt Nam hôm nay được hình thành từ nhiều lớp trải nghiệm, nhưng điểm khởi đầu vẫn là một niềm tin của người sáng lập: lụa Việt có thể trở thành một phương tiện để kể câu chuyện về văn hóa Việt Nam bằng ngôn ngữ của thời đại.
Từ một người làm thiết kế đi tìm lại những họa tiết xưa, đến một người trở về với các làng nghề để hiểu chất liệu và nghề thủ công, Nguyễn Thanh Hương đã từng bước đặt nền móng cho một thương hiệu theo đuổi mối quan hệ lâu dài giữa di sản và sáng tạo.
Đó cũng là tinh thần tạo nên Tơ Vàng Việt Nam: gìn giữ tinh hoa không đồng nghĩa với giữ nguyên mọi thứ trong quá khứ, mà là tìm cách để những giá trị ấy tiếp tục hiện diện, được cảm nhận và có thêm đời sống trong hiện tại.
Khám phá thêm câu chuyện thương hiệu Tơ Vàng Việt Nam và những thiết kế lấy cảm hứng từ di sản Việt trong [Bộ sưu tập khăn lụa Tơ Vàng].
